Przejdź do wersji zoptymalizowanej dla osób niewidzących i słabowidzących
Przejdź do wyszukiwarki
Przejdź do menu górnego
Przejdź do treści głównej
Przejdź do menu prawego
Przejdź do mapy serwisu
Przejdź do stopki
Zamknij pasek info24 Zamknij pasek info24 Zatrzymaj pasek info24 Uruchom pasek info24
Rozkład PKP     |     Rozkład PKS     |     Giełda     |     Lotto     |     Pogoda     |     
Wydrukuj stronę Poleć znajomemu
x

Zapraszam do obejrzenia strony Krajenka - Kościół św. Anny - Zabytki na terenie gminy - Dla turysty - Miasto i Gmina Krajenka.

 

Pobierz PDF

Krajenka - Kościół św. Anny

 

Historia zamku w Krajence

Murowane zamki prywatne w Wielkopolsce, nawet na tle reszty kraju, pojawiły się dość późno. Poza walorami większego bezpieczeństwa ważną przyczyną postawienia murowanej siedziby, jak się wydaje, były silne konotacje symboliczne, jako znaku niezależności i przewagi.
Tomasz Wujewski w książce „Zamek w Krajence” wątpi, aby budowniczym zamku w Krajence mógł być Włodko z Danaborza. Był on od 1436 r. starostą nakielskim, od 1453r. kasztelanem nakielskim. Był właścicielem m.in. Krajenki, mężem Katarzyny, córki księcia raciborskiego Wacława. Wejście w książęce powinowactwa rodzinne mogły dać asumpt do wzniesienia murowanej rezydencji arystokratycznej małżonki. Ale nie ma żadnych przesłanek źródłowych to potwierdzających, a wyniki badań architektonicznych również prowadzą do takiego samego wniosku.
Ostatnią z rodu spadkobierczynią Krajenki była Gertruda z Danaborza, która wniosła ten majątek poślubionemu w 1541 roku Januszowi Kościeleckiemu – od 1545r. kasztelan bydgoski, od 1550 wojewoda brzesko-kujawski, od 1552 starosta generalny wielkopolski, wojewoda sieradzki, od 1553 starosta bydgoski, nakielski, drahimski. Genezę powstania zamku w Krajence należy wiązać właśnie z Januszem Kościeleckim. Zamek w Krajence, którego budowę rozpoczęto ok. 1542 roku, należał do ostatnich w Wielkopolsce rezydencji gotyckich.
Ogólna koncepcja zamku w Krajence mocno tkwi w tradycji rezydencji późnogotyckich na Niżu Polskim. Założenia te planowane były na rzucie prostokąta, z jednym domem mieszkalnym zajmującym cały jeden bok prostokąta, lub z drugim domem równoległym, czasem z łącznikiem na trzecim boku i ścianą kurtynowa na czwartym.
I faza budowy obejmowała całe zachodnie skrzydło i przynajmniej część skrzydła północnego i trwała kilka lat. Koncepcja architektoniczna rezydencji krajeńskiej była jeszcze w duchu późnego gotyku, niemniej pojawiły się w I fazie cechy renesansowe, w szczególności motywy ornamentalne w snycerskich dekoracjach nadproży okiennych.
II fazę budowy zamku w Krajence należy datować albo na ostatnie lata życia Janusza Kościeleckiego ( 1560-1564) lub na czasy dziedziczenia przez jego synów: Stanisława ( zm.1583r), Krzysztofa (zm. 1626r), Jana (zm.1599/1600) i Andrzeja. Krajenka stała się własnością Krzysztofa po podziale majątku jakiego dokonali bracia w 1570r. Po śmierci Janusza Kościeleckiego w Krajence mieszkała jego żona Gertruda. W fazie tej najprawdopodobniej nadbudowano zachodnią część skrzydła północnego, a w każdym razie nakryto ja dachem pogrążonym, z attykami.
Fazę II możemy nazwać renesansową, bowiem oprócz kontynuacji rozbudowy zamku i przystosowania już wcześniej istniejącej jego części do nowej kultury mieszkalnictwa, ważne było na tym etapie stosowanie powszechnie modnej wówczas w Polsce stylistyki renesansowej.

Zamek w Krajence

Źródło: Tomasz Wujewski „Zamek w Krajence” Poznań 2008r. Wydawnictwo Poznańskie Rozdział: ”Rysunki i fotografie” str. 126

W fazie III w 1 ćw. XVII w. ( lata ok. 1615-1619 ale przed 1625r.) powstało nowe skrzydło wschodnie zamku. W tym czasie zamek zmieniał właścicieli: Krzysztof Kościelecki odstąpił zamek na wyderkaf Jadwidze z Żelic; z kolei w roku 1614 sprzedał dobra miasta Janowi z Kolna Prusimskiemu; a w roku 1615 Grudzińscy stali się panami zamku krajeńskiego, który następnie rozbudowali.
Faza IV ( druga [połowa XVII wieku). W latach osiemdziesiątych XVII wieku dobra krajeńskie przeszły na Działyńskich. W roku 1687 zmarł bezpotomnie syn Andrzeja Karola Grudzińskiego – Stefan Adam. W roku 1688 właścicielem jest już Maciej Działyński. Najdłużej właścicielem był Jakub Działyński – od 1693r. aż do swojej śmierci w 1730r. W tym czasie zamek był wydzierżawiany i przez to popadł w zły stan techniczny.
Faza V ( lata 1743 -1774).
W roku 1743 zamek stał się własnością hrabiego Aleksandra Józefa Sułkowskiego. Nabycie Krajenki musiało mieć związek z zawarciem przez niego 27.08.1743r. małżeństwa z Anną Teresą z Przebendowskich, córką wojewody malborskiego Piotra Jerzego i Urszuli z Potockich, jego drugą żoną. Zamek w tej fazie był w fatalnym stanie. Wkrótce przystąpiono do prac remontowych i kolejnej rozbudowy. W wyniku I rozbioru Polski w 1772 roku Krajenka znalazła się w państwie pruskim. Po tej dacie Anna Sułkowska zrezygnowała z zamku, przeznaczając go do adaptacji na katolicki kościół parafialny.
Do naszych czasów zachowało się najstarsze, zachodnie skrzydło zamku. Adaptacja do funkcji sakralnej polegała na wyburzeniu wszystkich ścian działowych i stropów, powiększeniu niektórych otworów okiennych i zamurowaniu innych, wystawieniu nowej więźby dachowej i pokrycia dachowego, dobudowaniu kruchty wschodniej i zakrystii. We wnętrzu wymurowano pilastry i gurty, ambonę, emporę organową, żaglaste sklepienie nad kaplicą oraz wykonano drewniane sklepienie pozorne nad nawą. Kaplica powstała w dawnym przyziemiu i części I piętra wieży zachodniej poprzez usunięcie ściany oddzielającej ją od korpusu głównego. Sporządzono także stosowne późnobarokowe wyposażenie, w dużym stopniu zachowane do dziś. Gotycko-renesansowe skrzydło zachodnie zachowało praktycznie w całości swoja bryłę aż po gzyms koronujący korpusu głównego.

Historia parafii p.w. św. Anny w Krajence:
Parafia Rzymskokatolicka p.w. Św. Anny w Krajence została erygowana w roku 1420 wraz z nadaniem przez króla Władysława Jagiełłę praw miejskich miastu Krajenka. W XVI w. właściciele miasta opowiedzieli się po stronie reformacji. Ponowne erygowanie Parafii miało miejsce w 1693 r. Po zniszczeniu na skutek pożaru drewnianego kościoła parafialnego w 1774r. Anna Sułkowska przebudowała na kościół zachowany zachodni dom mieszkalny zrujnowanego zamku w Krajence. W ten sposób powstał eklektyczny kościół jednonawowy. Podczas zaborów ostoją polskości w miasteczku stało się Polsko-Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich, założone przez Wacława Frankowskiego, a od 1931 roku miejscowa szkoła polska. Do 1821 roku Parafia znajdowała się w Archidiecezji Gnieźnieńskiej, następnie w Diecezji Chełmińskiej. Po zakończeniu I wojny światowej znalazła się w Wolnej Prałaturze Pilskiej. Po II wojnie światowej w Administraturze Gorzowskiej, a w latach 1972 - 2004 w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Od 25 marca 2004 roku weszła do Diecezji Bydgoskiej.



Źródło:

  1. Tomasz Wujewski „Zamek w Krajence” – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008r.
  2. http://www.parafiakrajenka.pl/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=39&Itemid=63
  3. Urząd Gminy i Miasta Krajenk

Krajenka - Kościół św. Anny - galeria

 
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Wnętrze Kościoła św. Anny
Wnętrze Kościoła św. Anny
herb (4 kB)
Dane kontaktowe

Urząd Gminy i Miasta Krajenka
ul. Szkolna 17, 77-430 Krajenka
Tel. 67 2639204
E-mail: gmina@krajenka.pl

Godziny pracy

Pn. do Pt. 7.30 do 15.30

projekt i hosting: INTERmedi@ | zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij